«Խոնարհ եղիր մի սողար, հպարտ եղիր՝ մի թռիր» Իշխանութիւնները չպէտք է մոռնան այս առակը.Թովմաս Յակոբեան... 10.000 զինծառայող, 200-է աւելի հրետանային համակարգեր․ Արցախի մէջ զօրավարժութիւններ մեկնարկած են... Կոլանի մէջ Թրամբի անունով շրջաններու անուանակոչութիւն... Դասական Սփիւռքէն եկած կարգ մը կեցուածքներ.Տիգրան Գաբոյեան...
Նոյնիսկ եթէ 200 տարի անցնի, մենք իրաւունք չունինք յոգնելու. Վարուժան Չիլինկիրեան
Նոյնիսկ եթէ 200 տարի անցնի, մենք իրաւունք չունինք յոգնելու. Վարուժան Չիլինկիրեան
26 Ապրիլ 2019 , 00:28

«Արեւելք»ի հարցերուն կը պատասխանէ եգիպտահայ  հասարակական   գործիչ  Վարուժան Չիլինկիրեանը:

 

-Նշեցինք   24  Ապրիլը  եւ այսօր  նոր  օրէ  արդէն,  ձեզի համար ինչ  խորհրդանշական    իմաստներ ունի       24 Ապրիլը յաջորդող օրը ՝  25 Ապրիլը

Ապրիլ 25-ի մասին խօսելով, նոյնը կրնանք  ըսել նաեւ  Հայոց Ցեղասպանութեան ոգեկոչման 101, 102, 103 կամ 104-րդ ամեակներու մասին, որովհետեւ ընդհանրապէս մինչեւ Ապրիլ 24 կամ մինչեւ 100 ամեակը մենք աւելի զգացական ենք,  տօնակատարութիւններ կը կազմակերպենք եւ  յետոյ, երբ որ գործնական աշխատանքները կը սկսին ճնշել մեր վրայ, ձեւով մը «կը քաշուինք»։ Թերեւս կը մտածենք, թէ, լաւ՝ 100 ամեակը վերջացաւ, հիմա ի՞նչ, կամ Ապրիլ 24ը վերջացաւ, հիմա ի՞նչ,  ճիշդ է ես ցեղասպանագէտ կամ մասնագէտ չեմ այս խնդրին առընթեր բայց կը խորհիմ, որ կարելի է մտածել այն երկու ճակատներուն մասին, որ մեր դիմաց բացուած են եւ ուր պէտք է կռուինք: Առաջինը արտաքին ճակատն է, որ մեր հայ դատի յանձախումբերը, մեր պետութիւնը, մեր քաղաքական, մշակութային գործիչները պէտք է աշխատին, իսկ երկրորդ ճակատը մեր ներքին ճակատն է՝ ջահը փոխանցելու խնդիրն է, պահանջատիրութիւնը չմոռնալու եւ շարունակելու խնդիրն է սերունդէ սերունդ: Այս երկու ճակատներն ալ երկարաշունչ աշխատանք կ'ուզեն, պէտք է չյուսահատինք, 100 ամեակը անցաւ, կրնայ 200 ամեակն ալ անցնիլ, բայց պէտք է շարունակենք, մեր իրաւունքին ետեւէն վազենք, որովհետեւ խօսք մը կայ կ'ըսէ, որ «իրաւունք մը չի մեռնիր, այնքան ատեն որ պահանջող ունի»:

 

-Շատ  առիթներով,   հայկական  խնդրին «զէզոք»  մօտեցում  ցուցաբերող  անհատներ կամ պատմաբաններ   առաջ կը քաշեն այն վարկածը, որ Ցեղասպանութիւնը    Արեւմտահայաստանի հայութեան  ունեցած կեցուածքներուն, կամ գործունէութեան դէմ  եղած  հակադարձութիւն  էր.Ի՞նչ կը մտածէք  այդ առումով

Արդեօք կրնայինք խուսափիլ աղէտէն, կամ չէինք կրնար, այս մէկը շատ խրթին հարց է, որովհետեւ նկատի ունենալով օրին գետնի վրայ եղող հայ քաղաքական ուժը, այսօր այդ բոլոր վերլուծութիւնները կը կատարուին քաղաքական միտումներով, այդ ուժը վարկաբեկելու կամ այդ ուժը գովաբանելու միտումով, շատ դժուար է  չէզոք կարծիքներու  հանդիպիլ: Իսկ, նոյնիսկ եթէ չէզոք կարծիքներու հանդիպինք, նորէն շատ դժուար է «մարգարէութիւն» ընելը, որ եթէ Ռուսաստանի կողքին չկռուէինք, եթէ Թուրքիոյ կողքին մնայինք, արդեօք պիտի ենթարկուէի՞նք Ցեղասպանութեան: Բայց ելլելով այսօրուան, այս վերջին տասը տարիներուն  Միջին Արեւելքի մէջ մեր տեսածներէն, ըստ իս, կը համոզուինք, որ Ցեղասպանութիւնը հակադարձութիւն չէր, մեր բռնած դիրքին, այլ՝ կանխամտածուած ոճիր էր, որ անկախ թէ մենք ինչ դիրք կ'ունենայինք՝ կը կռուէինք ռուսերուն կողքին կամ կը մնայինք թուրքերուն կողքին, պիտի ըլլար, որովհետեւ իրենց նպատակը այդ հողերը  հայ  բնակչութենէն պարպելն էր եւ ոչ թէ պատերազմի ընթացքին ապահով գօտի ստեղծելու միտումով, ինչպէս որ ներկայ ժամանակներուն տեսանք   ու դեռ ալ կը Սուրիոյ  կամ  Իրաքի մէջ: Այսինքն, ինչքան ալ խաղաղասէր է ժողովուրդը, եթէ ծրագրիներ կան, անոնց հողերը գրաւելու միտումներ կան, ոչ մէկ բան պիտի փրկէ   զիրենք։


-Հայութեան  մէջ  կայ  տեսակէտ մը, որուն  հաւատացողները կ՚ըսեն, որ հայութիւնը կրնար փրկուիլ,եթէ համընդհանուր ապստամբութեան իրավիճակ մը ընթացք առնէր, եւ ապստամբութիւն կատարած շրջաններուն նման ոտքի  կանգնէր ամբողջ Արեւմտահայաստնը ու այդպիսով առաջքը  առնուէր  Մեծ Եղեռնին։

Ինքնապաշտպանութիւններու միջոցաւ փրկուելու մասին, հիմա որ  այդ  դէպքերէն անցած է 100 տարի, կարելի է ըսել, որ եթէ օրին բոլոր շրջաններուն մէջ ապստամբութիւններ կազմակերպուէին, Օսմանեան պետութիւնը ոչ մէկ ձեւով պիտի կրնար գլուխ ելլել այդ ապստամբներուն հետ։ Ցաւօք նոր է, որ կ՚անդրադառնանք այս երեւոյթին, անշուշտ օրին դժուար էր ժողովուրդը համոզել ... իսկ թրքական կառավարութիւնը շատ սիսթեմաթիք ձեւով ժողովուրդին կրցած էր համոզել, որ միայն առաքելականները, կամ միայն բողոքականները, կամ միայն տղամարդիկը պիտի տանինք, այդ ձեւով առաջքը առնելով որեւէ ապստամբութեան:

Մուսա Լերան օրինակի պարագային, նաեւ հրաշքը իր դերը խաղացած է: Այսինքն, անշուշտ կարեւոր էր ժողովուրդին նկարագիրը, այդ որոշումը առնելու քաջութիւնը, եւ նախընտրելի էր զէնքը ձեռքին մեռնիլ, փոխանակ անապատներուն մէջ քաշքշուելով մեռնիլ, բայց հրաշքը իր դերը խաղացած էր եւ փրկուած էր Մուսա Լերան ժողովուրդը։

 

-Վերջին ամեկաներուն հայութեան համար ուղենշային դարձաւ խօսիլ հատուցման մասին։ Ի՞նչ  կը մտածէք  այդ  մասին։

Գալով հատուցումներու եւ ճանաչման իրար հետ ունեցած կապին եւ փոխառնչութեան, արդէն վերջին տասը տարիներուն սկսած ենք աւելի խօսիլ հատուցման մասին, քան՝ ճանաչման, որովհետեւ ճանաչումի յաջորդ փուլը, բնականաբար, հատուցումը պէտք է որ ըլլայ, թէ՛ նիւթական հատուցումը, թէ՛ հողային հատուցումը: Մասնագէտներ նոյնիսկ կ'ըսեն, որ ճանաչումը եւ հատուցումը կրնան իրար հետ կապ չունենալ եւ մենք կրնանք մեր հատուցումը պահանջել նոյնիսկ ճանաչումէն առաջ: Բնական է, որ  մեր ժողովուրդին համար հատուցումը  շատ կարեւոր է, որովհետեւ բոլոր արեւմտահայերը իրենց ետին ձգած են պապենական հողեր, կալուածներ եւ հատուցում կը նշանակէ վերատիրանալ  իրաւունքներու եւ մարդկայնօրէն շատ աւելի քաշողական է։

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture