Ցուցարարներ կը փորձեն ներխուժել Լիբանանի Պաապտայի նախագահական պալատ... Երեւանի մէջ կրակոցներ... «Ձեզի 72 ժամ կու տամ». Հարիրի չհարաժարեցաւ... ԿՀՎ-ի (CIA) գաղտնազերծուած յոյժ գաղտնի զեկոյցը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութեան մասին...
ԺԱԳ ՍԱՅԱՊԱԼԵԱՆ (ՓԱՅԼԱԿ) . ԱՇՈՒՆ
ԺԱԳ ՍԱՅԱՊԱԼԵԱՆ (ՓԱՅԼԱԿ) . ԱՇՈՒՆ
17 Սեպտեմբեր 2019 , 09:38

 

Սիրուած անձ մը երբ մեկնի, անոր բացակայութեան գաղափարը երազի մը պէս կուգայ մեզի, օրեր պէտք կ՚ըլլան համոզելու համար թէ այդ տխուր բաժանումը իրականութիւն մը ըլլայ, շատ անգամ կը կարծենք թէ դեռ հոս է ան, մեկնողը, մինչեւ որ մեկնումին գաղափարը անդրադառնալով մեր ուղեղին մէջ՝ վերջապէս դրօշմուի հոն ամրապէս։

Ճիշդ այսպէս ահա, ես ալ չէի ուզեր համոզուիլ թէ ամառը՝ իր վճիտ կապոյտովը, իր գաղջ գիշերներուն հմայող լուսնակովը՝ առանց իմաց տալու, առանց «ես կ՚երթամ կոր» ըսելու անձայն անշշուկ մեկնած ըլլայ բոլոր աղուոր բաներուն պէս։ Այնպէս է սակայն, չուե՜ր է։ Այսօր համոզուեցայ այնպէս ըլլալնուն, կամայ ակամայ։

Իրիկուան դէմ՝ ձի նստեր էի, երթալ սովորական պտոյտս ընելու համար դաշտերուն մէջ։ Կայարան տանող խճուղիին վրայ, քաղաքին շէնքերէն դուրս ելլելուս պէս, դիմացէն, դաշտին մէջէն, կծու հով մը եկաւ խայթեց դէմքս — աշնան պաղ, ախտաժէտ շունչը, որ դաշտերը գրաւած է արդէն եւ քաղաքին մէջ ալ պիտի թափանցէ կամաց կամաց, իր յամր բայց անյողդողդ յառաջխաղացումին մէջ առջեւէն քշելով ամրան աղուոր օրերը։

Ճամբան երկու կողմի թուփերէն չոր տերեւներու անձրեւ մը կը տեղայ. խե՜ղճ տունկեր։ Դեռ քանի մը շաբաթ առաջ հասարակաց պտոյտի տեղ մըն էր այս օրուան ամայի ճամբան. թուփերը որչափ ատեն որ աղուոր էին, կանանչ էին, տերեւներ ունէին, մարդիկ կուգային, կը դիտէին, կը հիանային, կը սիրէին զիրենք, բայց հի՛մա, հիմա որ ա՛լ իրենց հմայքները, արդուզարդը մերկացած են, հիմա որ չոր ճիւղեր միայն ունին ցուցադրելիք, քովերնին անգամ չեն մօտենար… ապերախտնե՜րը, կը լքեն զիրենք — կիներու պէս՝ որոնց շուրջը բիւրաւորներ կը քծնին, կը շողոքորթեն, կը մեծարեն որչափ ատեն որ աղուոր ու գեղեցիկ են, բայց յետոյ, երբ ծերանան, երբ տգեղնան, երեսնին նայող չըլլար։

Դաշտերը, թէեւ շատոնց իրենց արգանդին պտուղը մարդուն ամենակուլ ձեռքին յանձնած, դեռ հմայիչ էին սակայն, ժպիտ մը ունէին — գործ մը գլուխ հանած մարդու մը գոհունակութեան ժպիտը. այդ ժպիտը չկայ այսօր, մարեր է. թախծոտ խորշոմներու սկզբնաւորութիւն մը կայ անոր տեղ՝ որ հետզհետէ պիտի շատնայ, մինչեւ որ վերջապէս ճերմակ մազերուն պսակը գայ պատկառելի պարզութիւն մը ցանել հոն։

* * *

Վեր կը նայիմ. վճիտ կապոյտի վրայ գորշի ու ճերմակի խառնուրդ անթափանց, թանձր ծեփ մը զարկեր են, այնպէս որ այդ անծայրածիր ձեղունը քիչ մը աւելի մօտեցեր է մեզի, դէպ ի վար իջեր է։ Այո՛, չեմ խաբուիր, անդին լեռներուն գագաթները ամպերու մէջ կորսուած են, խորհրդաւո՜ր բան ասիկա, շքե՛ղ, արդեօք սա ամեհի գորշ ամպերը իրօք վա՞ր իջած են, թանձր խաւերով, իրենց ծոցին մէջ պահելու համար կատարները այդ տիտաններուն՝ թէ անոնք, հրաբուխներու փոխուած յանկարծ, ծուխի հսկայ ամպեր կ՚արձակեն օդին մէջ, այնքան առատ կերպով որ մինչեւ մէկ մասը ամպերուն ոլորքներով դէպ ի վար իրենց կողերուն վրայ կը թափի։ Չեմ գիտե՛ր. հմայիչ բաներ տեղի կունենան կարծես հոն, այդ ամպէ քօղին ետեւ՝ զոր առտու մըն ալ, բնութեան մէկ քմահաճոյքովը ու եղանակին փոփոխումովը, յանկարծ պիտի մէկղի ընեն արեւուն տեկ շողացող խտղեցուցիչ ճերմակ հագուստներնին ցոյց տալու համար մեզի, մեր հիացումը գրաւելու համար — ինչպէս շքեղօրէն զարդարուած թատերաբեմի մը վարագոյրը վեր կը քաշուի յանկարծ անտեսանելի ձեռքէ մը, հանդիսականներուն հիացումի բացագանչութիւններուն մէջտեղ։

* * *

Ամառուան թեթեւ վերարկուս չկրնար արգիլել այդ կծու հովը մինչեւ մարմինս թափանցելէ, եւ սակայն տեղի չեմ տար. ձին կը խթեմ, petit galopին օրօրող տատանումներովը տաքնալու, հակազդելու համար ցուրտին, ու ճամբաս կը շարունակեմ, ճակատս հովին, սիրուն ու վէս կորութիւն մը առած պարանոցին վրայի սեւ բաշին ալեծուփ տատանումը դիտելով։ Կայարանին անկիւնը հասնելուս սակայն, հեռուէն անցնող կառքերու խուլ դղրդիւնին պէս բաներ մը կը լսեմ գլխուս վերեւի ամպերուն մէջէն եւ, թը՛բ, թը՛բ ջուրի ցանցառ կաթիլներ կը սկսին իյնալ։ Մե՜ղք, պտոյտիս էն աղուոր մասը — ամայի դաշտերու թափառումս — պիտի ուտէ անձրեւը։ Սանձը կը քաշեմ կամայ ակամայ, եւ, դառնալուս պէս, ուշիմ կենդանին վայրկեան մը առաջ տուն մտնելու պէտքը ինքն ալ զգացած արդէն, առանց իմ ազդարարութեան սպասելու, անզուսպ եռանդով մը կը սուրայ։ Գետինը, արագ տրոփիւնով մը կը փախչի ոտքերուս տակէն, ձիուս ոտքերուն ջղուտ հարուածներուն տակ կը փլչի կարծես ու կենդանիին ամէն մէկ խոյանքը՝ պրծելու ճիգ մըն է իր ետեւ բացուող անդունդի մը եզերքէն։

Տուն հասնելուս, դեռ հազիւ թէ լրջօրէն տեղալու տրամադրութիւն կը ցուցնէ անձրեւը։

Հիմա պատուհանիս ապակիները կը հարուածէ ան՝ քմահաճ հովին խարազանի հարուածներով գրգռուած — կից տուող ձիու մը պէս։

Դուրսը, սարսռացնող, թանձր մութ մը կայ. երկինքին պլպլացող սիրուն լապտերներն ալ գացեր մէկիկ մէկիկ մարե՛ր է աշուն ը — սա բնութեան շփացած զաւակը որ տարրուան միւս երեք եղանակներէն աւելի կը սիրուի, կարծես, իր մօրմէն, հիւանդ տղու մը պէս որուն ամէն բան կը ներուի։


«Մասիս», 1902, 30 Նոյեմբեր, թիւ 48, էջ 768—769

 

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture