Ռաքէլ Տինքի դէմ սպառնալիքներ հնչեցուցած անձը գործած է Ատրպէյճանցիի մը ազդեցութեան տակ... «Հիւանդանոցներուն մէջ արդէն տեղերը կը սպառին» Վարչապետը կը շարունակէ ահազանգելազ... «Քորոնա»ն կը նահանջէ Սպանիոյ մէջ... Քաղցրիկ Պուրճ-Համմուտ. Առաջին Դպրոցս...
Պսակաձեւ ժահրը մեր դռներո՛ւն է...
Պսակաձեւ ժահրը մեր դռներո՛ւն է...
30 Մարտ 2020 , 13:26

Հայ լրագրողի մը արկածները, 27-3-2020)

 

Coronarius virus ad portam!!!

Պսակաձեւ ժահրը մեր դռներո՛ւն է...

 

***«Քսաններու խմբակը..որոշեցին արագօրէն շարժիլ»:

---Պէտք է ըլլայ որոշեց՝ եզակի, քանի  խմբակը   ենթական եզակի է:

Ենթակային հաւաքական գոյական ըլլալը պատճառ  չէ, որ բայը յոգնակի դրուի:

Խումբը որոշեց, բանակը արշաւեց, աշակերտութիւնը աւարտեց, ընտանիքը հանդիպեցաւ:

---արագօրէն շարժիլ

Շատ ծանր ոճ է, ինքնուրոյն կրկնաբանութիւն մը. արագ արդէն մակբայ է, ուրեմն կը բաւէ ըսել արագ շարժիլ, որ անհամեմատ աւելի բարեհունչ ու կոկիկ է, քան արագօրէն շարժիլ-ը, որ կը նմանի ծանրաշարժ ու ժանգոտած հրասայլի, որ... չի կրնար տեղէն շարժիլ:

Ուրեմն՝ «Քսաններու խմբակը որոշեց արագ ղարժիլ»:

 

***«Ժահրին հետ առնչուած իրավիճակ»

    «Տարածման  առնչուած իրավիճակ»

    «Ժահրին առնչուած կացութիւնը» (

---Այս երեքը  շարահիւսական հոմանիշներ են, որոնք պարտէին ունենալ նո՛յն կառոյցը:

Աւելորդ ու սխալ է առաջինին  հետ յետադրութիւնը:

Ճիշդ են մնացեալ երկուքը՝ առանց հետ-ի:

 

***«Ան ընդգծեց, որ որքան  արդիւնաւէտ  ըլլան որոշումները»:

---Ընթերցողը կը նկատէ, «որ որքան» զոյգին  խժալուրութիւնը: 

Մեր լեզուի քերականութիւնն ու ոճաբանութիւնը երկու միջոցներ կը դնեն խօսողին ու գրողին տրամադրութեան տակ, որպէսզի այսպիսի  կառոյցներ չաղարտեն հայերէնը:

ա) Հարցական բառ բովանդակող նախադասութիւնը կը սկսի թէ շաղկապով եւ ոչ թէ որ շաղկապով:

բ)  Երբ շաղկապին  յաջորդող բառը կը սկսի շաղկապին հետ համահունչ հնչիւնով մը կամ հնչիւնախումբով մը, պարտինք ընտրել ուրիշ՝ հոմանիշ շաղկապ մը:

Քանի  այս պարագային ունինք որքան հարցական դերանունը,  միւս կողմէ՝ շաղկապին յաջորդող բառը կը սկսի որ-ով, ուրեմն պարտինք վանել որ շաղկապը եւ ընտրել անոր հոմանիշ թէ շաղկապը:

Ուրեմն՝ «Ընթերցողը կը նկատէ, թէ որքան...»:

Այս էջը շարադրողը անտեղեակ է այս երկու միջոցներուն հաւասարապէս:

 

***«Տնօրէնը հաստատեց, որ ունի 38 վարակուած պարագայ»:

---Յանուն եզրաբանութեան ազնուացումին՝  կարելի չէ՞ արդեօք պարզապէս ըսել «վարակակիր»՝ փոխան «վարակուած պարագայ»-ի: Ուրեմն՝ «...որ ունի 38 վարակակիր»:

Մտածենք այս մասին:

 

***Տիապ  կոչ ուղղեց միայն անմիջական եւ շտապ պարագաներ ընդունելու»:

---Անմիջական-ը չի կրնար շտապ չըլլալ, իսկ շտապ-ը չի կրնար անմիջական չըլլալ:

Ասոնցմէ մէկը աւելորդաբանութիւն է, որովհետեւ զիրար կրկնող հասկացութիւններ են:  

Կրկնաբանութեան մնայուն ախտն է, որ կը հալածէ այս էջը եւ մեզ՝ընթերցողներս:

 

***Անձնական գրասենեակներ ունեցող բժիշկները պէտք է ենթարկուին որոշումներուն»:

---Գրասենեակ գոյականը յոգնակի կիրարկելու կարիք բացարձակապէս չկայ, սխալ ալ է:

Այսպէս կարելի ըլլար  գրել,– թերե՜՜՜ւս,– եթէ իւրաքանչիւր բժիշկ  10-20 գրասենեակ ունենար:

Կւ բաւէ ըսել՝ «Անձնական գրասենեակ ունեցող բժիշկները պէտք է ենթարկուին...»:

Աննախապաշար միտքով բաղդատեցէք երկու կառոյցները եւ պիտի նկատէք  առաջինին ճապաղութիւնը եւ երկրորդին ազնւութունը: 

Մեր լրագրողները կը տիրապետեն հայոց լեզուն յօշոտելու բազում միջոցներու, որոնցմէ մէկն ալ,– ոչ նսեմագոյնը,– այս անհարկի յոգնակիներն ու կրկնաբանութիւններն են, որոնց ժահրը  բուժուելու կամ  նահանջելու ոչ մէկ նշան ցոյց կու տայ:

 

***«Շարաֆ ընդգծեց, որ այս փուլին ընթացքին բոլորը պատասխանատու են»:

---Հայերէնի տրական հոլովը ընդհանրապէս  բաւարար է գործողութեան մը ժամանակը ցոյց տալու, քերականական եզրաբանութեամբ՝ ժամանակի պարագայի պաշտօն կատարելու: Ըստ այսմ ալ փուլին տրակաանը բաւարար էր  ակնկալուած միտքը արտայայտելու:

Այսինքն՝ «Այս փուլին՝ բոլորը պատասխանատու են»:

Նաեւ՝ «ժողովին զրուցեցինք»,– ո՛չ  «ժողովի ընթացքին»,  «երեկոյեան  կը հանդիպինք»,– ո՛չ «երեկոյեան ընթացքին», «դադարին մօտեցայ  իրեն»,– ո՛չ «դադարի ընթացքին»:

 

***«Նասիֆ Հըթթի հաստատեց, որ նախարարութիւնը  ամէն ջանք ի գործ կը դնէ արտերկրի լիբանանցիներուն, յատկապէս օտար երկիրներու մէջ լիբանանցի ուսանողներուն օժանդակութիւն հասցնելու, յատկապէս  այն ուսանողներուն, որոնք նիւթական  ծանր պայմաններու մէջ կը գտնուին»:

---Ինչպէս կը նկատէք, նոյն ժահրն է՝ կրկնաբանութեան ժահրը՝ յատկապէս...յատկապէս, որ կը հիւծէ մեր լեզուն,  կը լլկէ մեր  միտքը, կը սնանկացնէ մեր բառապաշարը:

Սակայն այս չէ բոլորը. կայ եւ աւելին՝ ան կը խողխողէ մեր տրամաբանութիւնը:

Հըթթիի որոշումին թիրախներն են  օտար երկիրներ գտնուող լիբանանցի ուսանողները՝  ընդհանրապէս  եւ նիւթական  ծանր պայմաններու մէջ գտնուող  ուանողները՝ մասնաւորաբար:

Արդ, երբ այս երկու դասակարգերուն պատկանող ուսանողներուն  համար կը կիրարկուի նոյն յատկապէս մակբայը,  ա՛լ ինչպէս կ’ուզենք, որ անոնք զանազանուին կամ ինչո՞վ  պիտի զանազանուին անոնք:

Այստեղ եւս նոյն ժահրն է՝ կրկնաբանութեան գերվարակիչ ժահրը, որ հանգիստ չի տար մեզի, տնկուած է մեր գլխուն վեվրեւ ու ամէն վայրկեան կը մրճահարէ մեր ուղեղները:

Որպէսզի զանազանութիւն մը դրուէր ուսանողներուն՝ ընդհանրապէս,  եւ չքաւոր ուսանողներուն  միջեւ ՝ մասնաւորաբար, ապա պարտէինք գործածաել երկու տարբեր մակբայներ, որոնց երկրորդը աւելի զօրաւոր ըլլար, քան առաջինը, այլ խօսքով՝ այդ երկու մակբայները ենթարկուէին  խօսքի աստիճանաւորումի օրէնքին:

Շատ պարզ է, սակայն պէտք էր մտածել այդ մասին. ահա ինչպէս՝

            «Նասիֆ Հըթթի հաստատեց, որ նախարարութիւնը  ամէն ջանք ի գործ կը դնէ արտերկրի լիբանանցիներուն, յատկապէս օտար երկիրներու մէջ լիբանանցի ուսանողներուն օժանդակութիւն հասցնելու, մասնաւորաբար այն ուսանողներուն, որոնք նիւթական ծանր պայմաններու մէջ կը գտնուին»:

            Մասնաւորաբար-ը կարելի է փոխարինել  մանաւանդ-ով ալ:

            Այս շարադրանքով՝ մենք ինչ-որ նախապատւութիւն մը տուած կ’ըլլանք «ծանր պայմաններու մէջ գտնուող ուսանողներուն»:

            Մասամբ փրկած կ’ըլլանք հայերէնի այնքան  վիրաւոր  վարկը եւս:

 

 armenag@gmail.com

 Արմենակ Եղիայեան

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture