Պէյրութի պայթումին հետեւանքով զոհուած է քոյր Սոֆի Խոսրովեանը... Սենոր Հասրաթեանը լքեց իր պաշտօնը... Պէյրութի պայթում. «Խորհրդաւոր» բեռ... եւ կարեւոր տուեալներ անյայտ պատճառներով Լիբանան հասած Rhosus նաւուն մասին... Լիբանանի Հայութիւնը Պիտի Վերականգնի Համազգային Զօրակցութեամբ...
Պատասխան ժխտումին եւ ուրացման. Պատասխան ՝ 100 տարի անց
Պատասխան  ժխտումին եւ  ուրացման. Պատասխան   ՝ 100 տարի անց
05 Յուլիս 2020 , 22:29

1.5 միլիոն հայերու բնաջնջումը, արտաքսումն ու հալածանքները անպատիժ պէտք չէ  մնան։ Այսպէս համոզուած են բոլոր ողջամիտ մարդիկ, նոյնը կը յորդորեն նաեւ թուրք մտաւորականութեան որոշ ներկայացուցիչներ։

Թուրքիոյ կառավարութիւնը կը շարունակէ անդրդուելի մնալ Հայոց ցեղասպանութեան հարցի վերաբերեալ իր դիրքորոշումին մէջ, աւելի յստակ`ժխտումի քաղաքականութեան, որու մասին կրկին կը վկայէ Թուրքիոյ բարձրագոյն խորհրդատուական խորհուրդի նիստը, որ տեղի ունեցաւ Էրտողանի գլխաւորութեամբ։ Նիստի ժամանակ քննարկած են, այսպէս կոչուած, «հակազդման միջոցառումները, ուղղուած Օսմանեան պետութեան մէջ 1915 թուականի իրադարձութիւններու շուրջ անհիմն հակաթրքական զրպարտութիւններուն»։ Sputnik Արմենիայի թղթակիցի հետ զրոյցին ընթացքին, այսպիսի տեսակէտ յայտնեց «Պատասխան`100 տարի անց» նախագիծի համակարգող Յասմիկ Հախվերտեան։

Թուրքիոյ ներկայ իշխանութեան վարքագիծը չի զարմացներ Հախվերտեանը։ Որեւէ այլ բան ակնկալելն ալ կարելի չէր, սակայն թուրք մտաւորականութեան ոչ բոլոր ներկայացուցիչները կը կիսեն այդ դիրքորոշումը։ Շատերը կը հասկնան եւ կ'ընդունին 105 տարի առաջ տեղի ունեցածը։

Հախվերտեան «Sputnik Արմենիա»ին ներկայացուց տարբեր ժամանակներու թուրք քաղաքական եւ հասարակական գործիչներու շարք մը նամակներ, որոնք ուղղուած էին մեծ հայերուն` հանրայայտ ֆրանսահայ բեմադրիչ՝ ՀԱնրի Վերնոյին, Կոմիտասին եւ քաղաքական գործիչ Գարեգին Խաժակին։ Բոլոր այդ նամակները ներառուած են «Պատասխան`100 տարի անց» համանուն նախագիծի պատկերագրքին մէջ։

Վերնոյի եւ Աքարճալիի լեզուակռիւը 

Բոլոր ժամանակներու Թուրքիոյ իշխանութիւններու դիրքորոշումը, ամէնէն վառը կը ներկայացնէ Թուրքիոյ կառավարութեան անդամ, առողջապահութեան նախարար եւ Եւրայանձնաժողովին մէջ Թուրքիան ներկայացնող՝ Պիւլենթ Աքարճալիի պատասխանը ֆրանսացի յայտնի բեմադրիչ՝ Հանրի Վերնոյին (Աշոտ Մալաքեան)։ 1995 թուականին բորբոքուած հեռահար բանավէճը ժամանակին մեծ աղմուկ բարձրացրուցած էր։

Ամէն ինչ սկսած էր երբ Վերնոն 1995 թուականին, Հայոց ցեղասպանութեան 80-րդ տարելիցի նախաշեմին ելոյթ ունենալով ֆրանսական V ալիքով, ընդգծած էր Թուրքիոյ կողմէ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանաչելու անհրաժեշտութիւնը, ան նաեւ ներկայացուցած էր 1915 թուականի իրադարձութիւններուն մանրամասնութիւնները։ Անոր յաջորդած էր Թուրքիոյ իշխանութիւններու արձագանգը։

Մասնաւորապէս, Վերնոյին նամակ գրած էր վերոնշեալ Աքարճալը, խոստովանելով, որ բեմադրիչի ելոյթը զինք զայրացուցած է։ Ան անուանած էր Վերնոն «զգացմունքներ վաճառող», որ ատելութիւն կը սերմանէ եւ միեւնոյն ատեն խարդաւանքի կ'ենթարկէ հայկական սփիւռքի եւ ֆրանսացիներու յոյզերն ու զգացմունքները։

«Ձեզի համար բաւարար չէ միայն հայ–թրքական թշնամանքի հրահրումը, յանուն ձեր մութ խաղերուն դուք կը փորձէք ձեր անձնական ձեւաչափը փաթաթել Թուրքիոյ եւ Ֆրանսայի յարաբերութիւններուն վիզին, ինչպէս նաեւ քրիստոնեայ-իսլամական յարաբերութիւններուն։ Դուք անցեալով կ'ապրիք, եւ միայն արեան հոտը կրնայ ձեզ սթափեցնել», – մեջբերում կատարեց Հախվերտեան Աքարճալիի նամակէն։

Ան կը պնդէ, որ «որեւէ մէկը 1915 թուականի դէպքերուն հետ կապուած, Վերնոյի կարծիքը չի կիսեր», փաստերը իբրեւ թէ կը խօսին Վերնոյի դէմ, իսկ այդ կը նշանակէ` «նաեւ Ցեղասպանութիւնը ճանաչելու պահանջի վերաբերեալ, ողջ հայութեան»։

Հախվերտեանի խօսքով` նամակին մէջ կը նկատուի նաեւ, սփիւռքահայերը Հայաստանէն անջատելու, Թուրքիոյ իշխանութիւններուն քաղաքականութիւնը։

Սաիտ Չեթինօղլու 

Հախվերտեան ըսաւ, որ թուրք մտաւորականութեան ներկայացուցիչները բոլորովին այլ տեսակէտ ունին։ Այս համաթեքսթով ան յիշեց Թուրքիոյ մէջ հետապնդուող Սաիտ Չեթինօղլուն, որու գրիչին կը պատկանին Օսմանեան կայսրութեան շրջանին տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանութեան, ինչպէս նաեւ այդ տարիներուն հայերու ունեցուածքը թալանելու եւ իւրացնելու նուիրուած բազմաթիւ գիրքեր եւ յօդուածներ։

«Չեթինօղլուն մեր «Պատասխան` 100 տարի անց» նախագիծի ծիրէն ներս, հայ մեծ երաժշտագէտ Կոմիտասին հասցէագրուած նամակ մը գրած է ։ Չեթինօղլուի հետ մենք պայմանաւորուածութիւն ունինք քանի մը լեզուներով նամակը հրապարակելու մասին», – ըսաւ Հախվերտեան։

Ան նշեց, որ նամակը ամբողջութեամբ պէտք է հրապարակուեր Հայոց ցեղասպանութեան 105-ամեակին ընդառաջ, սակայն խոչընդոտ հանդիսացաւ նոր տեսակի «Քորոնա» ժահրի համավարակը։ Հախուերդեան նշեց, որ Չեթինօղլուն նամակով կը դիմէ մեծն  երաժիշտին, ընդգծելով, որ ամէն անգամ որ Կոմիտասին պատկերացնէ, աչքերը արցունքով կը լեցուին։

«1915 թուականին, ողջ քաղաքակիրթ աշխարհի աչքին առջեւ Ցեղասպանութիւնը ոչնչացուց Կոմիտասի ժողովուրդը, իսկ քաղաքակիրթ աշխարհը իր ձայնը չհանեց ամբողջ ազգի մը բնաջնջումին դէմ։ Այդ յանցագործութիւնը իր Նիւրէմպըրկը չունեցաւ, այլ նոյնիսկ հակառակը, մեղաւորները տարբեր պարգեւներու արժանացան», – գրած է  հեղինակը։

Չեթինօղլուն իր նամակին մէջ նշած է, որ այն ժամանակ աշխարհը մոռացութեան տալով 1915 թուականի Ցեղասպանութիւնը, ամէն կերպով կը ջանար համոզել հայ ժողովուրդին, որ որեւէ բան տեղի չէ ունեցած եւ պէտք է առաջ շարժիլ, չյիշելով կատարուածի մասին։

«Շատերը այսօր ալ կը շարունակեն մերժել եւ համոզել», – գրած է Չէթինօղլուն։

Ան ընդգծած է, որ Հայոց ցեղասպանութեան տարիներուն, Կոմիտաս կ'առանձնանար միւս փրկուածներէն անով, որ ոմանք դեռ ընտանիքներ ունէին, իսկ իր ընտանիքը ողջ հայ ժողովուրդն էր, որ հետեւողականօրէն կ'ոչնչացուէր, առանց վերածնունդի յոյսի։

 

 

  Հեղինակ ՝Լաուրա Սարգսեան

 

 Sputnik Արմենիա

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture