Այս փուլին նպատակայարմար չէ, որ Փաշինեան եւ Թրամբ հանդիպին. Ամերիկահայ գործիչ... Երեւանի մէջ պայթում. Կայ մէկ զոհ... Սուրիոյ բանակի սպաները պատրաստ են օգտագործելու S-300 համակարգերը... Ամենայն Հայոց Վազգէն Կաթողիկոսը եւ իր ժամանակը...
Մարի Պէյլէրեան, Ո՞վ էր ան.«Ակօս» լոյսին կը բերէ Ցեղասպանութեան զոհ գացած գործիչին յիշատակը
Մարի Պէյլէրեան, Ո՞վ էր ան.«Ակօս» լոյսին կը բերէ Ցեղասպանութեան զոհ գացած գործիչին յիշատակը
13 Մարտ 2018 , 13:19

Պոլսոյ «Ակօս» թերթը Կանանց միջազգային օրուան առիթով անդրադարձած է պոլսահայ գործիչ, մտաւորական, ցեղասպանութեան զոհ գացած հայ կիներէն Մարի Պէյլերեանին:

Վկայակոչելով պոլսահայ ժամանակակից գործիչ Գայուշ Չալըքմանի` օրերս կանանց իրաւունքներուն նուիրուած ձեռնարկներու ծիրէն ներս «Կանայք միշտ ալ կային/Թուրքիոյ ձախակողմեան շարժումներէն կանանց դիմանկարներ» զեկոյցը` պարբերականը ներկայացուցած է 1915-ի մոռցուած զոհերէն Պէյլերեանի գործունէութիւնն ու կեանքի ուղին:

«Մարի Պէյլերեան 19-րդ դարու վերջը գործունէութիւն ծաւալած հայ մտաւորական ու գործիչ կիներէն երեւի թէ ամենաքիչ յայտնին է: 1915-ի Ապրիլին մահուան ճամբորդութեան դուրս բերուած հայ մտաւորականներու անունները, կարծես, ամբողջովին յայտնի են եւ յաճախ կը շրջանառուին: Այս շահարկուող ցուցակին մէջ ոչ մէկ կնոջ անուն կայ:

Բախտի բերմամբ վերջին պահուն փրկուած Զապէլ Եսայեան, կարծես, աքսորուած մտաւորականներու ցուցակին մէջ միակ կինն էր: Կար նաեւ Սիպիլը, որուն անունը թէեւ ցուցակին մէջ չէ նշուած, սակայն ամուսինին հետ միասին կրցաւ հրաշքով խուսափել ողբերգութենէն: Ցեղասպանութեան զոհ գացած է նաեւ Մարի Պէյլերեանը», – «Թերթ»-ի փոխանցմանբ՝ իր զեկոյցին մէջ կը նշէ Գայուշ Չալըքման:

Իր աշխատութեան մէջ Չալըքման նաեւ մէջբերած է Մարի Պէյլերեանի գիրչին պատկանող նկատառումը` հայ պատմութեան մէջ կանանց դերի ու անոնց անդրադարձերու մասին:

«Խորենացին, Գօշը, Եղիշէն ու մեր բազմաթիւ հայ պատմաբաններ այնքան խորին յարգանքով կը խօսին իրենց ժամանակներու կանանց մասին, որ կը կոտրեն այն միտքը, թէ մեր պատմութեան մէջ հայ կանանց այդքան ալ կարեւորութիւն չէ տրուած: Կը կարծեմ, որ չափազանցուած են ժամանակակից հասարակութեան այն մտքերը, թէ հայ կանանց դերը ժամանակին փոքրացուած է: Սակայն մեր պատմաբանները հիմնականօրէն խօսած են ազնուական տիկնանց մասին` ինչպէս թագաւորներու կանայք էին, եւ, ի հարկէ, անոնց մասին խօսելու ատեն չէին կրնար վերջիններուս ազնուական դիրքը վնասող որեւէ արտայայտութիւն ընել: Սակայն ժողովուրդին մէջէն դուրս եկած հասարակ կանանց դասի մասին նախընտրած են լռել», – ժամանակին գրած է Պէյլերեան:

«Ցեղասպանութեան զոհերէն մէկը եղած Մարի Պէյլերեան կարեւոր դեր ստանձնած է հայ ժողովուրդի քաղաքական ու գրական կեանքին մէջ, սակայն, ցաւօք, անոր անունը մոռացութեան մատնուած է պատմութեան էջերուն մէջ»,-կը  շարունակէ Չալըքմանին մէջբերած «Ակօս»-ը` ներկայացնելով պոլսահայ կին գործիչին կեանքը:

Մարի Պէյլերեան ծնած է 1877 թուականին, Կ.Պոլսոյ հայաշատ Պեշիկթաշ շրջանին մէջ:

Ըստ Չալըքմանի` թէեւ որոշ աղբիւրներու մէջ կը նշուի Պէյլերեանի` «Եսայեան» վարժարանին մէջ ուսած ըլլալու մասին, սակայն, ամենայն հաւանականութեամբ, Պէյլերեան շրջանաւարտն էր «Նարեկեան» վարժարանէն, ուր այսօր կը գործէ «Եսայեան»-ը:

Յայտնի է, որ վերջինս եղած է 1895-ի «Պապը Ալի»ի նշանաւոր բողոքի ցոյցի կազմակերպիչներէն` ելոյթ ունենալով յեղափոխութեան կոչով: Խուսափելով թրքական ոստիկանութեան հետապնդումէն` սկիզբը ապաստանած է Եգիպտոս, ուր զբաղած է ուսուցչութեամբ: 1902-1903 թուականներուն այստեղ հրատարակած է «Արտեմիս» կանանց հանդէսը, որ կանանց իրաւունքներու պաշտպանութեան կոչով առաջին հայկական պարբերականն էր: Աւելի ուշ` 1908-ի երիտթրքական յեղաշրջումէն ետք վերադառնալով հայրենիք` Կ. Պոլսոյ եւ Թոքաթի (պատմական Եւդոկիա) մէջ զբաղած է ուսուցչութեամբ:


Լուրը  «Թերթ.ամ»էն 

Լրահոս
Ամենաընթերցուած
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture