Ոճիր Սիրիայում. Դեր Զորում սպանել են ղամիշլիցի հայ քահանային ու նրա հորը... Նիկոլ Փաշինյանն ու Աննա Հակոբյանը մեկնում են Ֆրանսիա... ԱՄՆ-ն չի մասնակցի թուրքական ռազմական օպերացիային Սիրիայում... Քիմ Քարդաշյանի նախնիները՝ Արդահանի գավառից, որ փրկվել են Ցեղասպանությունից. Լուսանկար...
Որպեսզի չկորցնենք մեզ
Հեղինակ՝ Նանե Վ Հ 27 December 2017 , 11:34
Որպեսզի չկորցնենք մեզ

Ես շատ եմ մտածում մեր բոլորի հետ տեղի ունեցած կատակլիզմների մասին` վերջին համարյա 30 տարիներին տեղի ունեցած, մեր գլխներով անցած պատմությունների մասին։


Ես մեծացել եմ, առանց չափազանցության, այլ աշխարհում։ 1980-ականների կեսերին, երբ մորս քեռին մահացել էր, և մենք ապրում էինք Հրազդանում, քեռիս Երևանից մոտ մեկ ժամ մեքենայով ճանապարհ էր կտրել, որ մեզ հասցներ այդ գույժը։ Հեռախոսակապ մեր հանրակացարանում դեռ չկար։


Այժմ, աշխարհի 4 տարբեր երկրներում ապրող մեր ընտանիքի 4 անդամներով զանազան հավելվածներով մեկս մյուսին   մեսիջ թողնելիս, երբեմն բորբոքվում ենք, երբ վայրկենապես պատասխան չենք ստանում։


Ես ապրել եմ ուրիշ դարաշրջանում.  երբ ԲՈւՀ-երի ուսանողներն ավարտելուն պես ուղեգիր էին ստանում աշխատանքի տեղավորվելու այն շրջաններում, որտեղ պետությունը համապատասխան մասնագետների կարիք ուներ։ Այսօր ես կարող եմ աշխատանքի դիմել այնքան, որքան կկամենամ և այնտեղ, որտեղ կկամենամ։ «Այն» աշխարհում ծնողներս երիտասարդ ա՛յն մասնագետներից էին, որոնց ուղարկել էին Հրազդան՝ «ՀրազդանՄաշ»-ի աշխատուժին և նրա՝ գործարանի կողմից կառուցվելիք բնակարանների համար հերթին միանալու։


Ավելի քան տասը տարի հազարավոր համահայաստանյան միգրանտ աշխատուժի ու նրա ընտանիքների հետ միասին մենք սպասեցինք մեր սեփական անկյունի «գալստյանը», իսկ երբ նոր տան բանալիները ստացանք, այն մեզ այլևս պետք չէր. միութենական նշանակության գործարանը փակվելու վրա էր, ԽՍՀՄ-ը՝ կազմալուծվելու, և Հրազդանից Երևան տեղափոխվել էր պետք՝ աշխատանքի համար:


Իհարկե, Հայաստանի ու Արցախի այլ մասերում, Ադրբեջանի հետ պատերազմի այն տարիներին, մարդիկ միաժամանակ թափվող ականների տակ էին ապրում եւ ռազմաճակատից զինվորների դիակներ ստանում։ Հայաստան էին գալիս հազարավոր փախստականներ՝ փորձության ու փրկության սարսափելի պատմություններով։ Շատ տեղերում անտառահատում էր՝ վառելիք հայթայթելու և ջերմանալու համար:  Աղետի գոտում նորանկախ, ծանր այդ տարիները եկան արդեն իսկ ուղիղ և փոխաբերական առումներով ցնցումներ տարած բնակչության գլխին։


Թվացյալ ավելի թեթեւ ապագա կառուցելու համար ոչ պակաս կարևոր կորուստ էր այն, որ գրեթե մի գիշերվա մեջ հասուն բնակչությունը՝ մեր ծնողների ու տատերի սերունդները, տնտեսական ու քաղաքական իրենց ծանոթ կառուցվածքից հրաժարվեցին։ Իրենց հասկանալի աշխարհը, թեև ծայրահեղ թերի, չկար, ու նոր ժամանակներում նոր մարդ էր պետք դառնալ՝ ձեռներեց, հնարամիտ, ճկուն մտածելակերպով։ Եվ որևէ մեկի մեղքը չէ, որ ոմանք, սեղմ ժամանակամիջոցում դժվարություն դժվարության վրա տեսնելով`  կորցրին իրենց։


Հրազդանի մեր թանկագին հարևաններից` Ախալքալաքից ու Արցախից, Սումգայիթից ու Սիսիանից եկած, իմ հիշած մոտ 15 ընտանիքներից և ոչ մեկն այդ խեղճ քաղաքում չի մնացել։ Չինաստանի հետ Ռուսաստանի սահմանին, Չիտայում, կա նախկին հրազդանցի, էլ ավելի նախկինում՝ կար գյումրեցի մի ընտանիք։ 90-ականների սկզբներին նրանց փառահեղ ձայները մեր սեղանի շուրջ զնգում էին, երբ հարևաններով հավաքվում էինք մինչ «լույսերի տալը» երգարանով երգելու։


Քաղաքի մեղքը չէ. պատմության անիվների տակ ընկած` աղացվեցինք, փոշիացանք, շաղախվեցինք, գնացինք։

Ու չհասկացանք, թե ի՞նչ կատարվեց հետներս...


Ըստ հոգեբանների, մարդն իր տրավմատիկ փորձը պետք է բարձրաձայնի, գիտակցության միջով անցկացնի ու մշակի՝ իմաստավորելու համար։ Այլապես, այն, ամենայն հավանականությամբ կվերածվի հոգեկան տառապանքի աղբյուրի և նույնիսկ ֆիզիկական հիվանդության։ Կենսափորձը «մարսել» է պետք, որպեսզի այն մեզ «չուտի»։ Նաև վերլուծել դրա՝ մեզ տվածն ու մեզնից խլածը, տեղավորել մեր ողջ կյանքի տրամագծում ու ընդունել որպես մեր անձն ու կյանքը հարստացնող, գունավորող նյութ։ Սա հավասարապես վերաբերում է նաև մակրո մակարդակի մարդկանց խմբերին։


Ինչպե՞ս։ Այդ գործը ժամանակակից երկրներում անում են հասարակական գիտությունները, ինչպես օրինակ՝ հոգեբանությունը, հասարակագիտությունը, մարդաբանությունը, պատմաբանությունը, քաղաքագիտությունը։ Սովետի մոտ 70 տարիների ընթացքում դրանց զարգացումը, մեղմ ասած, ճնշվել է, իսկ ոմանց կարծիքով դրանք ջախջախվել են, քանզի համարվել է, որ մարքսիզմ-լենինիզմը կամ կոմունիզմը՝ պաշտոնական գաղափարախոսությունը, բոլոր երևույթների բացատրությունն ու լուծումն ունի։ Մենք «գիտեինք», թե ուր ենք գնում, ինչպես ենք զգում, ինչու ենք որոշակի կերպ մտածում։ Ուստի, հասարակության «ջերմությունը չափելու» գիտական գործիքները թերի ու համր են մնացել։ Իզուր։


Հասարակական գիտություններն են, որ փորձում են հասկանալ և բացատրություններ առաջարկել հասարակությանը՝ իր հետ տեղի ունեցող իրադարձությունների պատճառների, հետևանքների և իր վրա թողած ազգեցության մասին: Դրանք ժամանակների կոնտեքստի մեջ են դնում փոփոխությունները, խոսքեր գտնում հասարակության տրամադրությունների, հակումների, խնդիրների և նվաճումների համար։ Էս ամբողջ հաղորդակցությունը, վերլուծություններն ու տեսությունները պետք է, որ բարձրացնեն հասարակության ինքնաճանաչողությունը։ Առանց ինքներս մեզ հասկանալու, մեզ հետ տեղի ունեցածը վերլուծելու՝ մենք անկարող ենք հսկայական փոփոխություններն ինտեգրելու մեր ընթացիկ կյանքին, միահյուսելու։


Դելֆիի  տաճարի ճակատին մոտ 2500 տարի առաջ փորագրված «Ճանաչիր ինքդ քեզ»-ը այսօր էլ ճիշտ է թե՛ անհատական մակարդակում, թե՛ ազգի։ Այս հրամայականն է, որ Սոկրատեսի շուրթերին դարձել է «Չքննված կյանքը չարժե ապրել»։


Ուրեմն ի՞նչ պետք է անել։ Իմ խորին համոզմամբ,  հակառակ առօրյա «քիչ խոսել» խորհրդի, զուգահեռ  կարևոր ու անշուշտ անհրաժեշտ գործ անելուն, պետք է խոսել, լսել, պայմանավորվել ու բանավիճել, որովհետև «ոսկին» էդտեղ է թաղված։ Հակառակ «քիչ փիլիսոփայիր» նախատինքին, պետք է խորհել, գցել ու բռնել, տալ ու առնել մեզ հասած ճակատագրի ուրվագծերը հասկանալու, մեր կորուստները նվաճումների կողքին դնելու, թացը չորից զատելու համար։ Որ ի վերջո երևակվի մեր ճանապարհը, որպեսզի «այն» աշխարհը «այս» աշխարհի հետ կապենք, որպեսզի սուր պառակտման, խայտառակ խզման զգացողությունից ի վերջո ազատվենք, որպեսզի նոր կյանք կառուցենք առանց ինքներս մեզ կորցնելու։

 

«Արեւելք»-Պլոկի հովանաւորն է «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան հայկական բաժանմունքը:

Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան հայկական բաժանմունք


Բլոգը պատրաստվել է «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկության աջակցությամբ։ Նյութերն արտացոլում են հեղինակների տեսակետները։ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկության աջակցությունը չի կարող դիտարկվել որպես հրապարակումների բովանդակության հաստատում»:

Լրահոս
Նանե Վ Հ Նանե Վ Հ
Նանեն իրեն համարում է հիբրիդ և ձգտում լուսաբանել ժամանակների ու վայրերի միջև հայտնված մարդկանց կյանքը։ Նա ուսանել է ռուսական դպրոցում, հասունացել ազգային զարթոնքի ազգեցության ներքո և նոր կյանք կառուցել Արևմուտքում։ Սիրում է գրել մշակույթների առանձնահատկությունների և անհատի ինքնության թեմաներով, լուսաբանում հետխորհրդային շրջանի կյանքի` ՄԹ֊ում քիչ լսված կողմերը։ Ապրում է Շեքսպիրի ծննդավայր Էյվոնի Ստրաթֆորդին կից` իր ամուսնու և դստեր հետ։
Ամենաընթերցվածը
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture