Ադրբեջանցիները լիբանանահայ գերուն ստիպել են ներկայանալ որպես զինյալ ահաբեկիչ. Տեսանյութ... Երեւանի Հանրապետության հրապարակում այս տարի տոնածառ չի դրվելու, զարդարանք չի լինելու... Բեյրութի նավահանգստի պայթյունի հետեւանքով զոհվածներից 43-ը սիրիացիներ են... Ու՞ր էիր Աստված...
Թոռնուհին բացել է տատիկի թղթապանակները, որոնցից արժեքավոր գիրք է ծնվել
Թոռնուհին բացել է տատիկի թղթապանակները, որոնցից արժեքավոր գիրք է ծնվել
07 April 2017 , 22:34

Ավետիք Իսահակյանի անվան կենտրոնական գրադարանում «Ավետիք Իսահակյանի նամակները» գրքի շնորհանդեսն էր: Իսահակյանի նամականին կազմել էր գրականագետ Արփիկ Ավետիսյանը, որը երկար տարիներ աշխատում էր Ե.Չարենցի անվան Գրականության ու արվեստի թանգարանում /ԳԱԹ/: 1990 թ.-ին, երբ գիրքն արդեն պատրաստ էր տպագրության՝ պետությունն ի վիճակի չէր հոգալ տպագրության ծախսերը, և ձեռագիրը վերադարձվել է ԳԱԹ: 1991-ին, Արփիկ Ավետիսյանի մահից հետո, գրքի ձեռագիրն անհետացել էր ԳԱԹ-ից: Հայտնի գրականագետներից մեկը մի քանի տարի անց հայտնում է Ա.Ավետիսյանի հարազատներին, որ ձեռագիրն իր մոտ է, և այն կվերադարձնի պայմանով, որպեսզի գրքի համահեղինակ համարվի: Հարազատները մերժել են, իսկ ձեռագիրն այդպես էլ մինչ օրս անհայտ է: Ա.Ավետիսյանի դուստրը՝ ազգագրագետ Իոննա Ավագյանն է փորձել սևագիր օրինակների հիման վրա ամբողջացնել գիրքը, սակայն նա էլ չհասցրեց ավարտել գիրքը…. Ա. Ավետիսյանի պահպանված արխիվի շնորհիվ՝ տարիներ անց նրա թոռնուհուն՝ լրագրող Լիլիթ Ավագյանին, հաջողվեց վերակազմել, ի մի բերել, ծանոթագրել ու ամբողջացնել 267 նամակաները՝ մեկ գրքում:

Գիրքը տպագրվել է ԵՊՀ հրատարակչության և «Գալուստ Գյուլբենկյան» հիմնադրամի աջակցությամբ:

Ժողովածուում Իսահակյանի՝ 1895 թ.-ից մինչև նրա մահվան տարին՝ 1957 թ.-ի նամակներն են: Իսահակյանը 25 տարի ապրել է հայրենիքից հեռու՝ Եվրոպայում, և այնտեղից նամակների միջոցով առնչվել թե՛ Մխիթարյան միաբանության հայրերի, թե՛ դաշնակցական գործիչների, թե՛ Առաջին հանրապետության ղեկավարների, ապա նաև Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարների, մշակութային ու հասարակական գործիչների հետ: Գրքի առաջաբանի հեղինակը գրականագետ, բ.գ.դ. Հովհաննես Ղանալանյանն է, հատուկ կարծիք էր գրել բ.գ.դ. Սևակ Արզումանյանը:

Երեկ, գրքի շնորհանդեսին ներկա  Ավետիք Իսահակյանի թոռը՝  Ավիկ  Իսահակյանն ասաց, որ իր պապը նամակներ գրելիս երբեք նախապես սևագրություն չէր անում, այլ գրում էր մի շնչով: Եվ որ. «Գրողի սրտի աշխատանքը ստուգելու լավագույն միջոցը ոչ այնքան սրտի կորդեոգրամման է, այլ նրա նամակների ընթերցումը»: Մ.Աբեղյանի անվան Գրականության  ինստիտուտի տնօրեն Գևորգ Դևրիկյանն էլ նկատեց, որ հետաքրքիր են ոչ միայն Իսահակյանի նամակները, դրանց ծանոթագրությունները, այլև գրքի վերջում տեղ գտած անվանացանկն ու անգամ գրքի ձևավորումը: 
«Մայրիկիս մահից հետո տատիկիս արխիվը բերեցի մեր տուն: Մտածում էի` ինչպես տեղավորեմ այդ մեծաքանակ թղթապանակները, որ քիչ տեղ զբաղեցնեն: Երբ բացեցի թղթապանակները, տեսա մայրիկիս ձեռագիրը, որ փորձել էր ի մի բերել տատիկիս աշխատանքը, երբ տեսա տատիկիս ահռելի աշխատանքը` մոտ 100 թղթապանակներ, մասնագիտական աչքով նայեցի, հասկացա, որ չհրապարակել ուղղակի անկարելի էր: Միաժամանակ պարտքի զգացողություն կար՝ անձնական  պարտք՝ մայրիկիս ու տատիկիս հիշատակի առաջ»,- ասում է Լիլիթ Ավագյանը:

Նամականին հագեցած է հետաքրքիր բացահայտումներով ու տեղեկություններով: Օրինակ, նամակներից մեկում Իսահակյանը բացահայտում է իր «Աբու-Լալա Մահարի» պոեմի հերոսի ինքնությունը. «Այնտեղ ես եմ, ուրիշ ոչ ոք, միայն՝ ուրիշի վերարկուի տակ»: Ինչպես նաև պատմում «ՈՒստա Կարո» անավարտ վեպի, «Սասմա Մհեր» պոեմի ու այլ գործերի ստեղծման պատմությունը:

Խորհրդային շրջանում գրքաննությունը կրճատել էր Իսահակյանի որոշ նամակներ, մասնավորապես՝ Չարենցի մասին գնահատականները: Այս ժողովածուում նամակները ներկայացված են ամբողջությամբ, վերականգնված: Գրքում զետեղված են նաեւ մի քանի նամակներ, որոնք հեղինակը՝ Լ. Ավագյանն է գտել՝  երկար փնտրտուքների արդյունքում:
Հարկ է նշել նաեւ, որ գրքում տեղ են գտել Իսահակյանի լուսանկարները, որոնց մի մասն անտիպ են, մյուսները Իսահակյանի տուն-թանգարանի արխիվից են :
«Իսահակյանի նամակները պատմում եմ 1890-ականների հայկական ջարդերի, Առաջին աշխարհարհամարտի, Հայոց ցեղասպանության, Հայկական հարցի, Առաջին հանրապետության ու նրա կործանման, Խորհրդային Հայաստանի, ստալինյան ռեպրեսիաների, երկրորդ աշխարհամարտի մասին և ,այդպիսով, կարծում եմ, հետաքրքիր են ոչ միայն գրականագետների ու պատմաբանների, այլ յուրաքանչյուր հետաքրքրասեր մարդու համար»,- նկատեց Լ.Ավագյանը:

 

 

Տաթեւիկ Մուրադյան

Լրահոս
Ամենաընթերցվածը
Օրվա
Շաբաթվա
Ամսվա
One of the world's oldest civilizations, Armenia once included Mount Ararat, which biblical tradition identifies as the mountain that Noah's ark rested on after the flood. It was the first country in the world to officially embrace Christianity as its religion (c. A.D. 300).In the 6th century B.C. , Armenians settled in the kingdom of Urartu (the Assyrian name for Ararat), which was in decline. Under Tigrane the Great (fl. 95–55 B.C. ) the Armenian empire reached its height and became one of the most powerful in Asia, stretching from the Caspian to the Mediterranean seas. Throughout most of its long history, however, Armenia has been invaded by a succession of empires. Under constant threat of domination by foreign forces, Armenians became both cosmopolitan as well as fierce protectors of their culture and tradition. Over the centuries Armenia was conquered by Greeks, Romans, Persians, Byzantines, Mongols, Arabs, Ottoman Turks, and Russians. From the 16th century through World War I, major portions of Armenia were controlled by their most brutal invader, the Ottoman Turks, under whom the Armenians experienced discrimination, religious persecution, heavy taxation, and armed attacks. In response to Armenian nationalist stirrings, the Turks massacred thousands of Armenians in 1894 and 1896. The most horrific massacre took place in April 1915 during World War I, when the Turks ordered the deportation of the Armenian population to the deserts of Syria and Mesopotamia. According to the majority of historians, between 600,000 and 1.5 million Armenians were murdered or died of starvation. The Armenian massacre is considered the first genocide of the 20th century. Turkey denies that a genocide took place and claims that a much smaller number died in a civil war.read more: Armenia: Maps, History, yerevanvideo.com Geography, Government, Culture